

SŁOWO WSTĘPNE
Prace autorów nad monografią charakteryzują cele wielowątkowe. W odniesieniu do całości dominuje przede wszystkim cel poznawczy, wyrażający się dążeniem do wzbogacenia wiedzy, a niekiedy przewartościowania dotychczasowych poglądów na temat bezpieczeństwa systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę (SZZW). W szczególności zaś, prowadząc rozważania, starano się przedstawić te aspekty, które są istotne w projektowaniu i eksploatacji SZZW z punktu widzenia bezpieczeństwa jego funkcjonowania.
Przełom wieków i milenium skłania do refleksji nad problematyką bezpieczeństwa i zagrożeń. Człowiek od zarania dziejów ma do czynienia z ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi wywołanymi zdarzeniami losowymi, niepowodzeniami i porażkami życiowymi. Biografia każdego człowieka nacechowana jest zmianami w następstwie krytycznych zdarzeń, takich jak awarie i katastrofy techniczne, cywilizacyjne oraz klęski żywiołowe. Naruszają one poczucie bezpieczeństwa, wiarę w sprawiedliwość, poczucie szczególnej wartości życia czy zwykły optymizm. Bibliografia naukowa związana z bezpieczeństwem i sytuacjami kryzysowymi jest bardzo bogata i interdyscyplinarna. Te dwa terminy, choć są być może nadużywane, to jednak najlepiej określają kondycję ludzkiej egzystencji w każdym wymiarze.
Ryzyko dotyczy różnych aspektów rzeczywistości i ma związek z przyszłością. W kraju i na świecie prowadzi się prace badawcze mające na celu poznanie natury ryzyka oraz wykorzystanie wyników analiz ryzyka w procesach zarządzania bezpieczeństwem. W przypadku systemów technicznych formułuje się kryteria ilościowe względem ryzyka.
Oddana do rąk Czytelników monografia jest kolejną pozycją naukową na rynku krajowym traktującą o metodach analizy oraz oceny bezpieczeństwa i ryzyka zagrożeń związanego z funkcjonowaniem SZZW. Publikację tę poświęcamy naszym Mistrzom Naukowym: śp. Profesorom Markowi Romanowi i Arturowi Wieczystemu, twórcom polskiej szkoły niezawodności systemów wodociągowych i kanalizacyjnych.
Przyjęcie ryzyka jako miary zagrożenia w dziedzinie bezpieczeństwa umożliwia wdrożenie nowych jakościowo strategii działań zapobiegawczych. Pozwala to na przejście od polityki zwalczania lub eliminowania zagrożeń do polityki kontroli ryzyka związanego z tymi zagrożeniami.
Z definicji ryzyko posiada między innymi dwie cechy:
• nigdy nie maleje do zera, pozostaje zawsze tzw. ryzyko resztkowe,
• redukcja ryzyka związana jest z nakładami finansowymi.
Wynika z tego, że pewien poziom ryzyka jest nieuchronny, a jego wielkość determinowana materialnym statusem społeczeństwa. Obowiązuje zasada ALARP (ang. As Low As Reasonably Practicable), według której poziom ryzyka tolerowanego zależy od preferencji społecznych. Przyjmując paradygmat, że bezpieczeństwo jest to wolność od zagrożeń i nadmiernego ryzyka, można zadać pytanie: jak wejść w posiadanie owej wolności? Odpowiedzią jest umiejętność zmierzenia ryzyka i zredukowania go do poziomu tolerowanego - resztkowego. Pojawia się zatem następne pytanie: co oznacza poziom tolerowany i jaki on jest? Na te pytania i wiele innych odpowiada ta praca, zrealizowana w ramach projektu rozwojowego „Opracowanie kompleksowej metody oceny niezawodności i bezpieczeństwa dostawy wody do odbiorców".